Op zoek naar een methode om met behulp van AI kennis te structureren en te verwerven op basis van persoonlijke kennis, onderzocht ik de mogelijkheden van de huidige Grote Taal Modellen (Large Language Models afgekort LLM’s). Op basis van hetgeen ik aan kennis op het gebied van de filosofie bestudeerd had en dat oproepbaar was uit mijn persoonlijk geheugen bleek dat bij kennismaking met AI een verrassende reflectie plaatsvond waarmee ik de kennis uit het geheugen kon structureren en aanvullen.
Belangrijk daarbij bleek de compositie van de vraagstelling in de vorm van het prompt. Het begon in de negentiger jaren met ELIZA dat filosofisch interessant is omdat zij geen kennis bezat, geen begrip had, maar wél een dialogische ruimte opende. In ChatGPT maakte ik een prompt op basis van de Socratische methode.
De filosoof Socrates introduceerde de techniek van de Maieutiek (vroedvrouw kunde), een methode die tot doel heeft latente kennis uit de menselijke geest te 'bevallen'. Waar zijn moeder assisteerde bij de geboorte van een kind, assisteerde Socrates de ziel bij de geboorte van een idee.
Plato's theorie van Anamnese stelt dat alle kennis reeds in de ziel bestaat. Leren is geen proces van nieuwe ontdekking, maar van herontdekking van de inherente kennis van de perfecte Ideeënwereld. Wanneer we dit naar AI vertalen, zien we een verschuiving: de kennis van een LLM is niet goddelijk, maar statistisch van aard, afgeleid uit enorme datasets van de menselijke beschaving.
| Aspect | Socratische Maieutiek | Prompt Engineering |
|---|---|---|
| Rol van de Vrager | Vroedvrouw van de ziel | Architect van de context |
| Bron van Kennis | Anamnese (Herinnering) | Statistische Latente Ruimte |
| Doel | Waarheid en deugd | Optimale en relevante output |
Prompt Engineering (PE) is de moderne "vroedvrouw techniek". Het doel is om consistente, nauwkeurige en relevante output te verkrijgen uit een model dat inherent niet-deterministisch is. Het vereist dat de prompt duidelijk, beknopt en precies is.
CoT-prompting simuleert mensachtige redeneerprocessen door ingewikkelde problemen op te splitsen in intermediaire stappen. Dit is de de facto methode geworden voor het ontlokken van redeneervermogens uit LLM's.
Maieutiek is een iteratief proces. De moderne prompt-engineer gebruikt analoge methoden zoals 'prompt chaining' om de latente statistische kennis te sturen tot een helderder idee.
Socrates verhief onwetendheid (aporia) tot een deugd. AI daarentegen neigt naar 'hallucinatie': het genereren van plausibel klinkende maar onjuiste informatie, omdat het model vaak gestraft wordt voor het antwoord "Ik weet het niet".
De LLM vertoont een digitale echo van het Gettier-probleem: de output kan correct zijn, maar de rechtvaardiging is vaak een onkenbare 'black box'.
De mens fungeert als de ultieme ethische poortwachter. AI moet worden gebruikt als een leerpartner en niet als een onfeilbaar orakel. De noodzaak om een goede prompt te formuleren dwingt de mens tot Socratische precisie in het eigen denken.
De 'levende taal' bevindt zich niet in de databank, maar in de vonk tussen de menselijke vraag en de statistische echo van de machine.
writings/writingswoolf.html