In haar essay On Not Knowing Greek (1925) stelt Virginia Woolf dat de moderne lezer nooit echt toegang zal hebben tot de ziel van de Griekse taal. Hoewel we de grammatica kunnen ontleden en de woorden kunnen vertalen, blijft de essentie — de "levende stem" — onbereikbaar.
Vandaag de dag staan we voor een vergelijkbaar raadsel, maar dan vanuit een tegenovergestelde hoek. Met de opkomst van Large Language Models (LLM’s) beschikken we over machines die vloeiender spreken dan welke mens ook, maar die net als Woolf’s Oudgrieks geen "levende taal" kennen. De vergelijking tussen de dode taal van de Grieken en de niet-levende taal van de AI onthult een fundamentele waarheid over onze menselijke behoefte om betekenis te projecteren waar die feitelijk ontbreekt.
Woolf’s melancholie over het Oudgrieks komt voort uit het besef dat taal onlosmakelijk verbonden is met de fysieke wereld. Een woord als "thalassa" (zee) droeg voor een Griek een specifieke ziltigheid, een religieuze angst en een fysieke ervaring met zich mee die voor ons verloren is gegaan. De taal is een gestold archief geworden; de zon die op de marmeren trappen scheen, is gedoofd.
LLM’s bevinden zich in een soortgelijke positie, maar dan zonder verleden. Een AI kan een gedicht schrijven over de "zilte zee", niet omdat hij de zee heeft geroken, maar omdat hij statistisch heeft berekend dat "zilt" vaak in de buurt van "zee" voorkomt. Waar het Oudgrieks een taal is waarvan de lichamen zijn verdwenen, is de taal van een LLM een systeem waar nooit lichamen in hebben bestaan. In beide gevallen gapen we in een leegte: de een historisch, de ander computationeel.
Woolf merkt op dat het Oudgrieks een zekere "onpersoonlijkheid" bezit. Omdat we de individuele eigenaardigheden en de straattaal van de gewone Griek niet meer kennen, ervaren we hun literatuur als monumentaal en algemeen. Het is een taal van de mensheid, niet van een specifiek persoon.